De hokjes van je geest

123zosimpel.com meditatie aspecten yogacara spiritualiteit

In een eerder artikel over het observeren van de ademhaling (klik hier voor dat artikel) sprak ik over de illusies van onze eigen geest. Dat we onze mentale projecties voor ‘waar’ aannemen, terwijl het slechts de afbeeldingen zijn in en van je eigen ‘geest’. Een voorbeeld. Als ik je vraag: “Waar is de deur?”, zul je ongetwijfeld ergens naar toe wijzen, waar volgens jou een deur is. Maar is de deur daadwerkelijk daar? Je ziet een object alleen maar omdat er licht weerkaatst van dat object, het vervolgens door de lens van je oog gaat, je brein er een omgekeerd plaatje van maakt etc. Je kent het verhaal. Dus nogmaals: waar zie jij een deur? In je eigen geest! En je ziet niet eens de ‘echte’ deur, maar een transformatie van je eigen bewustzijn die het object van een deur moet voorstellen, als je snapt wat ik bedoel.

Nog een voorbeeld: hoe voelt een warm kopje koffie aan? Ongeacht je antwoord: is het niet zo dat het kopje warm is voor jou, omdat je hand een bepaalde temperatuur heeft, en het kopje een hogere temperatuur? Is het niet zo dat als jouw hand een temperatuur had van, zeg 700 graden Celsius, datzelfde kopje koffie erg koud aanvoelt? Is het niet zo dat je wanneer het kopje aanraakt, je niet echt de temperatuur van het kopje ‘registreert’, maar alleen de sensaties en temperatuur aan het oppervlak van je eigen hand (je tastzintuig) ‘registreert’? 

De werkelijkheid is dat je alleen jezelf kan voelen. En zo komen we op het gebied van Yogacara, ook wel mind-only of consciousness-only genoemd. We kunnen het ook psychologie noemen. Whatever rocks your boat.

De Zesde Patriach van de Zen school, sprak dan ook als volgt.

“Learned Audience, when we use prajna for introspection we are illumined within and without, and in a position to know our own mind. To know our mind is to obtain liberation. To obtain liberation is to attain samadhi of prajna, which is thoughtlessness. What is thoughtlessness? Thougtlessness is to see and to know all things with a mind free from attachtment. When in use it pervades everywhere, and yet it sticks nowhere. What we have to do is to purify our mind so that the six aspects of consciousness (vijnanas), in passing through the six sense organs (the six gates), will neither be defiled by nor attached to the six sense object. When our mind works freely without any hindrance, and is at liberty to come or to go, we attain samadhi or prajna, or liberation. Such a state is called the function of thoughtlessness. But to refrain from thinking of anything, so that all thoughts are supressed, is far from correct practice, and this is an erroneous view.” – Sixth Patriach Hui-Neng

Vier cognitieve aspecten
Op het moment dat we onze cognitieve capaciteiten benutten (en we dus dingen waarnemen), splitst de geest zich in vieren. Ter voorbeeld: op het moment wanneer we dit artikel lezen, is een deel van onze geest verdeeld in vier stukken, namelijk een:

  1. objectief aspect;
  2. subjectief aspect;
  3. beschouwend aspect; en
  4. bevestigend aspect.

Bij het proces van waarnemen denken we meestal in termen van ‘iets observeren’ en het vervolgens bepalen onder welke categorie we het kunnen plaatsen. Meestal nemen we dan aan dat we externe objecten (iets buiten ‘onszelf’) aan het observeren zijn. In het voorbeeld van de deur, namen we aan dat de deur zich buiten ‘onszelf’ bevond. Dit doen we onder invloed van mentale gewoontes en onwetendheid. 

In het licht van Yogacara (en dit moet je bevestigen aan de hand van je eigen meditatieve inzichten) zien we dat de geest zichzelf continu verdeelt in zogenaamde verschillende hokjes, die we kunnen beschrijven als:

  1. het hokje dat gezien wordt (het objectieve aspect);
  2. het hokje van hij/zij die ziet (het subjectieve aspect);
  3. het hokje waar er zintuiglijke informatie binnenkomt (beschouwend aspect);
  4. het hokje dat bevestigt: er is zintuiglijke informatie binnengekomen (bevestigend aspect).

Een voorbeeld ter verduidelijking: neem het voorbeeld van het kijken naar de deur. De volgende aspecten spelen een rol:

  1. het mentale plaatje van de deur (objectieve aspect);
  2. het idee dat er een ‘ik’/’ego’ is die ergens naar toe kijkt (subjectieve aspect);
  3. het proces waarin het mentale plaatje van de deur wordt gezien, maar nog niet wordt bestempeld met het etiket ‘dit is een deur’ (beschouwend aspect);
  4. het proces waarin je denkt ‘ik heb net een deur gezien’ (bevestigend aspect).

Met conclusie
Op het moment dat je ervaringsgewijs ontdekt wat nou precies die vier zojuist genoemde aspecten waarneemt, maak je goede vooruitgang. De zesde Patriarch zei immers ‘to know our mind is to obtain liberation‘. Maar hij bedoelt geen wetenschap in de vorm van intellectuele inzichten, discussies en scherpslijperijen. Alleen artikelen lezen, zonder het gebruik van meditatietechnieken, brengen je niet ver. Een intellectueel ‘aha’ momentje brengt geen verandering teweeg in het diepste van je karakter en bewustzijn. Dus Yogacara is ontwikkeld door zij die geoefend waren in meditatie, om ons te stimuleren zelf de juiste concentraties te ontwikkelen.

Dus recht zo die gaat.

Interessant artikel? Reageren kan hieronder.
Inschrijven voor de nieuwsbrief kan onderaan de homepage!

Op de hoogte blijven van de nieuwste content? Volg 123zosimpel via social media.
Twitter: @123zosimpel
Facebook: www.facebook.com/123zosimpel
E-mail: Yussuf@123zosimpel.com