Vernietig negatieve zelfspraak

De kwaliteit van de vragen die we onszelf dagelijks stellen, bepaalt in grote mate de kwaliteit van ons dagelijks leven.”

Het zal  niet aan je voorbijgaan dat je jezelf vragen stelt. Meestal ben je niet bedacht op de aard, inhoud en gevolgen van zulke vragen en dan bedoel ik met name de negatieve spiraal die zulke vragen kunnen veroorzaken. Het begint zo onschuldig en het eindigt zo vervelend. Ik heb het over vragen in de trant van:

“Waarom ik?”
“Ben ik echt zo dom?”
“Kan ik het wel?”
“Ben ik goed genoeg?”
“Ik ben echt slecht.”
“Heb ik dat echt gedaan?”
“Ben ik hier te oud/jong/geel/groen/groot/klein voor?”

enzovoorts.

Ik heb zulke gedachten in ieder geval wel gehad, maar ergens kwam een punt in mijn leven waarbij ik dacht: let’s cut the crap, want waarom blijf ik mezelf kwellen? Door het stellen van zulke vragen, verplicht je je hersenen om een antwoord te verzinnen op absurde vragen waar geen behulpzaam antwoord op mogelijk is. En ik herhaal het hier nogmaals: het begint zo onschuldig en het eindigt zo vervelend. Eerst is het een vraag, vervolgens wordt het een overtuiging. Eerst is het “Ben ik goed genoeg?” en daarna wordt het “Ik ben niet goed genoeg.” Zelfspraak verandert in zelfovertuiging.

Het zijn vragen die geen stuiver waard zijn, maar op automatische piloot toch in mij omgingen. Ik moest inzien dat ik gewoonten had ontwikkeld die mij niet verder hielpen. En zo begon het proces van neti neti. De kunst van het loslaten. 

En zo zag ik ook de waarheid in van de uitdrukking ‘the mind is a wonderful servant, but a terrible master‘. Ik loop hiermee een beetje vooruit op de zaken, maar toch: de grote paradox is dat ik mijn gedachten (synoniem voor mijn geest of mijn mind) niet kan beheersen door de intentie te hebben om mijn gedachten te willen beheersen. Ik moest op een konijn jagen, maar de konijn mocht niet weten dat ik op hem jaag.

Ik heb gemerkt dat mijn mentale beheersing zich ontwikkelt door – and you’ve heard it before –  (1) accepteren dat ik niet veel kan doen aan racende gedachten en (2) de gewoonte afleren om onbewust energie te steken in het scheppen van nog meer gedachten. Ik moest leren hoe ik iets niet moest doen en ik ben er nog steeds mee bezig. Ik moest alerter zijn op mijn zelfspraak. Alerter op de vragen die ik mijzelf dagelijks stel. Mijn focus moest scherper worden. Mijn concentratie dieper. Mijn vragen beter. Het fundament voor serieuze mindfulness was hiermee, enigszins onbedoeld, gelegd.

Nou zijn er ook veel andere feiten en omstandigheden die hebben bijgedragen aan het starten van mijn meditaties, maar de voordelen van het loslaten van negatieve zelfspraak kan ik niet onberoerd laten.

Het proces gaat meestal zo:
(1) je wordt je bewust van de negatieve zelfspraak die in je omgaat;
(2) je neemt de moeite om negatieve zelfspraak om te buigen naar positieve zelfspraak;
(3)  door het oefenen van meditatieve concentraties, breek je stapsgewijs met het hele illusoire concept van zelfspraak en elke andere mentale conditionering, en
(4) je ontwikkelt een volledige en bewuste zeggenschap over het levensproces. Je wordt meester in het beheersen van komen en gaan, meester in leven en dood.

Bevindt je ontwikkeling zich in fase 4, dan noemen mensen je heilig, verlicht, een profeet of een incarnatie van weet ik veel wie. Je hoeft maar een verkeerde stap te zetten en massaal komen er mensen naar je toe met het verzoek hen te zegenen, hen te helpen, hen een plaats in de hemel te garanderen, wonderen te verrichten, een documentaire over je te maken etc. Beginners en gevorderden in de kunst van samadhi en meditatieve concentraties worden door hun leraren en begeleiders altijd afgeraden om in het openbaar te spelen met spirituele krachten. Het is immers zo dat 99,99% van de mensen om ons heen niets weet over de verschillende stadiums van het spiritueel proces (klik hier voor een eerder artikel over de fases van spirituele groei)  en
(1) zij begrijpen spirituele krachten niet en worden er misschien bang van, of
(2) al zien zij het gebeuren met eigen ogen, dan nog geloven zij het niet en denken dan dat het een of andere goedkoop trucje of samenzwering moet zijn, en dit proces noemen we cognitieve dissonantie, en/of
(3) zij ontwikkelen wellicht de misplaatste intentie dat het ontwikkelen van spirituele krachten het doel moet zijn van het spiritueel proces en daarmee verspillen zij door jouw toedoen een gouden kans in dit leven. Het hoogste streven is het loslaten van een misplaatst zelfbeeld, niet het ontwikkelen van spirituele krachten (al is dat een bijgevolg van het spiritueel proces, maar zelfs een onjuist en onvolledig proces kan leiden tot spirituele krachten). Daarom wordt het publiekelijk vertonen van sihir, siddhis of gong-fu ten sterkste afgeraden. Het is in strijd met de correcte discipline, de sila en de sunna. Het is niet de manier van de mens.

Maar dat was even een zijspoor. Terug naar waar we waren.

Wat zijn de voor- en nadelen van het al dan niet loslaten van negatieve zelfspraak?

Het niet aanpakken van zelfspraak kan leiden tot een negatieve zelfovertuiging en daarmee ook een negatief zelfbeeld. Dat zorgt ervoor dat je
– nooit tevreden kunt zijn met je huidige situatie;
– altijd neigt naar de goedkeuring van anderen;
– een negatieve emotionele en chemische samenstelling van je lichaam teweeg brengt;
– door negatieve samenstellingen in je lichaam de weg vrijmaakt voor vele ziekten;
– stressgerelateerde ziekten niet een mogelijkheid worden, maar een garantie;
– angsten ontwikkelt, zoals mensenvrees of andere dwangmatige angstgerelateerde aandoeningen;
– ongezonde copings-mechanismen ontwikkelt, bijvoorbeeld overmatig drank- en drugsgebruik.

Het aanpakken van negatieve zelfspraak, samen met de andere stappen hierboven genoemd, zorgt ervoor dat:
– je een enorme boost geeft aan je zelfvertrouwen;
– je een stuk meer zelfverzekerd wordt;
– je optimistischer in het leven staat;
– je stress vermijdt en vervelende situaties erg snel kunt loslaten;
– je erachter komt dat je jezelf kunt (her)programmeren en dat je huidige programma misschien niet je eigen keus was;
– je jezelf kunt manipuleren om erg snel veel beter te worden in de activiteiten naar keuze;
– je hart langer meegaat, omdat ons hart het slachtoffer is van de effecten van stress;
– wanneer je besluit om verder te gaan met je spiritual practice en tijd steekt in het correct cultiveren van je lichaam en geest, je klaar kunt zijn met het verstoppertje dat je met jezelf speelt.

Genoeg redenen om alerter te zijn op de vragen en gesprekken die dagelijks in ons omgaan. Leer jezelf hoe je negatief naar positief kunt ombuigen. De eerste stap is dat je stealth mode ontwikkelt. Wordt waakzaam, alsof je jaagt op een konijn, maar het konijn mag niet weten dat je op het dier jaagt. Zo luister je ook, enigszins afzijdig en afstandelijk, naar de vragen en gesprekken die in je omgaan. Zo ontwikkel je mindfulness en je meditatieve concentratie. Op het moment dat je wegzinkt in gedachten, heb je dat konijn, met een luidspreker, laten weten dat je op hem jaagt. Weg is de konijn en weg is jouw aandacht. Je bent niet meer aanwezig. Nu moet je opnieuw beginnen. Maar dat is niet erg, bedank jezelf voor de hernieuwde aandacht en begin opnieuw. In het opnieuw beginnen worden winnaars geboren, van moment tot moment.

Om het een en ander beter te begrijpen, kun je je gedachten, zelfspraak en overtuigingen ook beschouwen als gasten of als stofdeeltjes. Een voorbeeld om het een en ander duidelijker te maken:

Wie is de gast en wie is de gastheer? Een gast is iemand die komt, even blijft en vervolgens weer gaat. Een gastheer is degene die niet weggaat. Zo bepalen we dat alles wat niet van een blijvende aard is, gast kan worden genoemd. Dat wat blijvend van aard is, kan gastheer worden genoemd.

Zelfspraak, zelfovertuigingen, gedachten, lichamelijke toestanden, diepe concentraties en konijnen noemen we gasten. Datgene dat zich bewust is van dit alles (de eigenaar van de mind-body complex) noemen we de gastheer. De vraag is: haal jij de gast en de gastheer dagelijks door elkaar? Do we mistake a thief to be our son?

Ander voorbeeld: wanneer het zonlicht door een raam naar binnen schijnt, zien we stofdeeltjes in de lucht zweven door de ruimte van de kamer. Het stof beweegt, maar de ruimte van de kamer beweegt niet. De heldere achtergrond waartegen het stof zich beweegt, beweegt zelf niet en dit noemen we de ruimte. Zo bepalen we dat alles wat helder is en niet beweegt, ruimte kan worden genoemd en dat wat wel beweegt, stof kan geworden genoemd, omdat beweging inherent is aan de essentie van stofdeeltjes.

Zelfspraak, zelfovertuigingen, gedachten, lichamelijke toestanden, diepe concentraties en allerhande konijnen noemen we stof. Datgene wat zich bewust is van dit alles noemen we ruimte. De vraag is: hoevaak haal jij stof en ruimte door elkaar?

De kunst is om er proefondervindelijk, dus ervaringsgericht, met behulp van mindfulness, meditatieve concentratie en het correct cultiveren van lichaam en geest, erachter te komen wie de gastheer is of waar de ruimte precies is (of heeft het geen locatie?). Daarom zegt men binnen de Chan (zen) traditie:

“If one’s mind does not arise, there will be no problems with the myriad things. If you understand ‘space’ and ‘dust’, deluded thoughts will no longer be hindrances. When one recognizes the problem, there will be no resentment.

Vond je dit een interessant artikel? Share the love!
Persoonlijke vragen beantwoord ik momenteel alleen via e-mail (zie hieronder).

Op de hoogte blijven van de nieuwste content? Volg 123zosimpel via social media.
Inschrijven voor de nieuwsbrief kan onderaan de homepage!

Twitter: @123zosimpel
Facebook: www.facebook.com/123zosimpel
E-mail: Yussuf@123zosimpel.com